Zwaluwstaartje Alicia

Compassie in de jeugdzorg

Met "Alicia" legt documentairemaakster Maasja Ooms haar vinger precies op de zere plek. In deze indringende documentaire zien we het meisje Alicia dat al op zeer jonge leeftijd uit huis wordt geplaatst. Haar 17-jarige tienermoeder, die zelf onder voogdij stond, bood onvoldoende veiligheid. Als aan de eerste pleeggezinplaatsing een einde komt, woont Alicia daarna in diverse tehuizen. Ze wil het allerliefste terug naar haar moeder of wonen in een nieuw warm pleeggezin. Het perspectief daarop verdwijnt gaandeweg en we zijn er getuige van dat Alicia afglijdt naar een leven dat lijkt op dat van haar moeder.

De kijker komt dicht bij de pijn van Alicia en het is moeilijk, bijna onverdraaglijk, om tot het einde van de documentaire deze pijn mee te beleven. Het pijnlijkst is het om te zien hoe groot de onmacht van de jeugdhulpverleners is. Wat kunnen ze doen om een kind als Alicia te troosten? Hoe kunnen ze dit kind een nieuw perspectief op haar leven geven? Hoe kan de onveilige hechtingsrelatie met haar moeder voldoende afgehecht worden opdat nieuwe hechtingsrelaties kunnen ontstaan? Welke emotionele betrokkenheid is daarbij nodig? Welke woorden zijn helend voor kinderen als Alicia?

Niet de woorden die uitsluitend het gedrag van het kind via een meetlat van gestelde hulpverleningsdoelen toelichten. Niet de woorden die alleen maar gaan over het aandragen van oplossingen of gaan over het hulpverleningsproces zelf. Niet de woorden die het meisje haar hele kindertijd in de wachtstand houden.

Het gaat om taal uit het domein van het hart. Om woorden die door de jeugdhulpverleners kunnen worden uitgesproken, zodat zij het kind troosten, haar pijn verdragen en niet vol onmacht met hun mond vol tanden staan. Om woorden die het kind helpen relaties af te hechten. Om woorden waardoor het kind zich gerespecteerd voelt in haar verdriet. Om menselijkheid dus.

Waar kunnen jeugdhulpverleners dat leren? Welke opleidingen sluiten hierbij aan?

Stichting Kinderleven ontwikkelt methodieken om met het hart te leren spreken omdat kinderen dat nodig hebben. Kinderen als Alicia. Deze film maakt dat compleet duidelijk.

Paulien Kuipers

Uitgezonden op NPO2, 18 november 2017. Heb je de film gemist dan kun je hem hier terugkijken

https://www.uitzendinggemist.net/aflevering/414664/2doc_Idfa_Primeur_Alicia.html