Relatie met je peuter

Een nieuwe fase in de ontwikkeling

Voor veel ouders van een peuter zal dit heel herkenbaar zijn. Ze zien hun kleine afhankelijke baby, die ze zo goed hebben leren kennen, veranderen in een peuter met een eigen willetje en ander gedrag. De interactie en de band die zo vertrouwd was, krijgt een andere dimensie. Dat is wennen voor allemaal en gaat niet zonder slag of stoot. Dit leidt zowel bij de peuter als bij de ouders tot de nodige frustraties en tot een zoektocht waarin ze elkaar opnieuw leren kennen. De peuter onderzoekt en ontdekt spelenderwijs zijn eigen mogelijkheden en grenzen, maar ook de ruimte en grenzen die zijn ouders geven. De ouders leren hun beeld en verwachtingspatronen over de afhankelijkheid van- en zorg voor hun peuter bij te stellen.

Peuter
In het tweede levensjaar komt de wil van de peuter tot ontwikkeling. Ze verlangen ernaar om hun leventje zo veel mogelijk zelf te bepalen. Ze worden zelfstandiger en onafhankelijker. Dat is voor ouders niet altijd even gemakkelijk.

Eten
Vaak beginnen de conflicten over het eten. Ouders zijn tot dan toe gewend dat zij bepalen wat goed is voor hun kind; wat, wanneer en hoeveel het te eten krijgt.
Erop leren vertrouwen dat je peuter nu stap voor stap zelf leert kiezen en dat hij voldoende zal eten om gezond te blijven is vaak lastig voor ouders. Het heeft weinig zin om van het eten een machtsstrijd te maken. De peuter spuugt het eten bijvoorbeeld net zo hard weer uit als de ouder het erin probeert te krijgen. Je kunt een peuter niet dwingen te eten, dit is een strijd die je als ouder zult verliezen.

Slapen
Het verlangen naar zelfstandigheid kan ook één van de oorzaken zijn van problemen bij het naar bed gaan. Iedereen, ook een peuter, gaat zelf over inslapen en wakker worden. Dat zijn lichamelijke processen die anderen niet kunnen bepalen. Wel kunnen ouders van een peuter vragen om in zijn bed te blijven. Als de peuter het idee heeft dat er ruimte is om zelf zaken te kiezen of te doen, wil hij daar meestal graag aan meewerken. Het is echter normaal dat een peuter tegenstribbelt als bedtijd leuke activiteiten onderbreekt, of als bedtijden niet mee veranderen met de slaapbehoeftes.

De wil laat zich horen
Een peuter kan sterk zijn in het doorzetten van zijn zin. Zijn biologische klok staat immers op: ontwikkel je wil! Daarom komt hij in opstand als er niet genoeg rekening met hem wordt gehouden. Dit is gezond en normaal.


Wisselende gevoelens
Voor de peuter is het uiten van emoties niet gekoppeld aan de wensen en verwachtingen van de ouders, omdat hij die vaak nog niet begrijpt. De peuter uit wat hij voelt in het moment dat het gevoeld wordt. En daarbij wordt alles ingezet wat hij tot zijn beschikking heeft. Hard huilen, zich op de grond gooien, trappen met de voeten, slaan of gillen.
Die emoties kunnen bovendien van het ene op het andere moment omslaan, vaak voor de ouders om onduidelijke redenen. Dat kan iets zijn dat je als ouder ontgaat, zoals bijvoorbeeld de kleur van een sok of de geur van het vlees wat in de ogen van de ouder een kleinigheid lijkt maar die voor de peuter in dat moment alles bepalend is.
Dit gedrag vraagt van ouders veel geduld en begrip. De peuter heeft zijn ouders hard nodig om terug in balans te komen na een uitbarsting. Hij kan immers zichzelf nog onvoldoende reguleren.
Een peuter kan vaak nog niet mee in het tempo van zijn ouders. Hij verwerkt informatie langzamer. Dan lijkt dat op ongehoorzaamheid, maar eigenlijk is hij nog niet zover.

Interactie-problemen
Soms lukt het ouders niet om hun peuter te volgen. Ze raken uit hun comfortzone en proberen krampachtig vast te houden aan de verbondenheid met de baby van de eerste periode. De behoefte van de peuter om zijn eigen ik, zijn autonomie te ontwikkelen wordt hierdoor vaak onbewust beknot. De peuter kan zich niet voldoende ontwikkelen, niet tot bloei komen en de band tussen ouder en peuter raakt uit balans. Soms lukt het ouders zelf om alsnog de nieuwe behoeftes van hun peuter te leren zien. Soms raken ouders en peuter zodanig verstrikt in de disbalans dat ze hieronder lijden en dat hulp nodig is zodat ouders en peuter elkaar weer kunnen vinden en hun band kunnen herstellen.

Hulp
Bij Stichting Kinderleven steunen wij ouders om hun peuter met al zijn eigenheid opnieuw te leren kennen en opnieuw op hem af te stemmen. Samen ontdekken we wat de peuter nodig heeft en vaak vertelt de peuter dit zelf heel duidelijk in woord of spel. De hulp zet ouders weer in hun kracht en sterkt hen in deze nieuwe fase in het ouderschap, die van hen andere vaardigheden vraagt.